لاس رسیدونکی لینک

تازه خبر

پاکستان

نن سبا پښتانه په “سپېس” کې هم په سیاست او کلتور غږېږي

د جدید دور په جدیدو اوزارو پوهه پښتانه نن سبا په سپېس کې هره ورځ کوټې جوړوي

او غونډې کوي.

د سپېس مطلب دی، یو بې پولې، دستیاب او غیر قبضه شوی ځای.

زه چې دلته د کوم سپېس خبره کومه، دې ته که تاسو وغواړۍ نو هم په لږ ساعت کې بې پروازه او بې اعجازه ورتلی شئ.

سپېس ته به څنګه ورځئ؟

یو موبایل ټلیفون یا کمپیوټر پیدا کړئ، یو څو ایم بیز انټرنېټ ډېټا واخلئ او ځانته د ټویټر

نومې اېپ یو اکاونټ خلاص کړئ.

که دغه توکي مو پیدا کړل نو په یو شغ کې به سپېس ته وخېژئ، بلکې ځانله له پکې ویړیا کوټه هم سازولی شئ.

زه پخپله څویمه ورځ ده د سپېس سیلونه کوومه. نن مې چې د دفتر کارونه خلاص

کړل نو د سپېس سېل ته ورغلم او په دوه ځان ځانله کوټو کې مې دپښتنو محفلونه

واورېدل.

د سپېس ددغې لومړۍ کوټې تابیا مجیب الرحمان کړې وه. او په موضوع کې یې د نن

ورځې د ګډون والو څخه تپوس کړی ؤ چې، “تحریک که ګوند، تاسو څه غواړئ?

او په یوه بله کوټه کې خبره کیدله ستاسو خوبونه او ارمانونه!

په لومړۍ کوټه کې ګڼ شمېر جینکۍ، هلکان او ښځې سړي ناست وو. د ځینو خیال ؤ محسن داوړ باید ځان له ګوند جوړ نه کړي دا به پښتنو دژغورنې غورځنګ ته زیان ورسوي.

د ځینو په خیال ځانله بل ګوند پکار دی، د دغې ډلې په خیال که ګوند جوړ شو او کامیاب شو نو د پښتنو نمایندګان به په قانون سازۍ کې هم برخه اخلي او د منظور پښتین ملاتړي به وي.

دغه کوټه نزدې دوه ګینټې پرانېستې وه. هر چا چې غوښتل کوټې ته ورننوتلی شو.

خبره که چا غوښتله چې وکړي نو کوربه به ورته یو مېنټ ورکولو. طریقه دا وه چې چا به خبره کول غوښتل نو لاس به یې اوچت کړلو او کوربه به ورته په خپل نوبت مایک ورکړلو.

په دې دویمه کوټه کې چې کوربه یې په لندن کې مېشت خبریال سلمان میا ؤ

پکې خبرې په خوبونو او ارمانونو کېدلې، د کوټې مېلمنو خپل خوبونه او ارمانونو بیانول.

یو مېلمه پکې ووېل چې ورکوټی ؤ نو ار مان به یې کولو چې د کرکټ لوبغاړی جوړ شي، کوربه ترې و پوښتل نو بیا؟

هغه وې څومېاشتې پس به په انګلینډ کې د کلب کرکټ ته ورځم. سلمان میا وخت په وخت دغه شان موضوعات ټاکي.

ددې دوه ؤ کوټو نه پرته یو شمېر نورې کوټې په پښتو او نورو ژبو کې هم خلاصې وي

بلکې نن سبا خو روایتي ټیلي وژن چېنلې هم د خپلو همکارانو سره د غونډو لپاره

د سپېس نه کار اخلي.

په ټویټر د “سپېس” لومړۍ ازموینه په نومبر 2020 کې شوې وه. د ټویټر دعوا ده

"د دويي دا تجربه کامیابه ده او د “ټویټر نړۍ” دا وخت یو بل ته غوږ نیسي"

که تاسو هم غواړۍ سپېس ته لاړ شئ نو د خپل اندرایډ یا ايي او اېس په مشین یعني موبایل یا کمپیوټر ځانله ټویټر اکاونټ پرانېزۍ. په دغه اکاونټ د بل یو اکاونټ لرونکي

اکاونټ فالو کړئ یعني پلوي یې شئ. اسانه بېلګه یېداسې ده لکه څنګه چې په فېس بک څوک فالو کوئ.

دغه تن چې تاسو فالو کړی وي او هغه په سپېس کې مو جود وي نو ستاسو په ټایم لاین (د ټویټر کور پاڼه) به د هودي رنګه ببل جوړ شي.

دا ببل داسې وي لکه یو غونډه دایره، او داسې ښکاري لکه چې ساه اخلي.

تاسو په دغه ببل کلیک کړئ، تاسو ته به په لیکلې بڼه راشي، چې سټارټ لیسنینګ یعني اوریدل شورو کړئ.

بیا چې تاسو اوریدل شورو کړئ نو که وغواړئ چې د چا د خبرې سره اتفاق وکړئ نو د ایموجيز په لاره ری اېکشن یعني غبرګون هم ورکولی شئ.

او که لاس مو پورته کړو نو کیدی شي کوربه مایک هم درته درکړي او بیا که غواړئ نو تقریر شورو کړئ، ټپې وکړئ یا که چاته غصه یې نو ښه په چا زړه تش کړئ.

نو ځکه خو سپېس ته وايي، یو بې سرحده اذاد، دستیاب او غیر قبضه شوی ځای.

یو څو ورځې د مخه په سپېس کې له وزیرستان یو ځلمی چې ویل یې په پېښور کې ذدکړې کوي لګیا ؤ چې د پاکستان په شان هیوادونه چرته چې میډیاد حکومتي سنسر شپ یعني بندیزونو سره مخ ده او د دويي حقیقي ستونزې په کې نه ښودل کېږي د هغو لپاره د جدید دور ټیکنالوجۍ ډېرې اسانتیاوېپیدا کړي دي.

ددغه محاصل په خیال که ټویټر دی، که فېس بک دی او یو ټیوب یا انسټا یا بله رسنۍ دويي پرې خپله خبره بې له حکومتي سنسسره چې کله وغواړي کولی شي.

په ټویټر د سپېس نه وړاندې دغسې د خبرو یوه اذاده خو خوندي کوټه یا حجره “کلب هاؤس” هم جوړه کړې وه.

کلب هاوس هم یو اېپ دی او هم نزدې نزدې د ټویټر د سپېس په شان اصول لري. په کلب هاوس کې د سپېس نه هم زیاته ګڼه ګوڼه وي.

یو څو ورځې وړاندې پکې د پښتون ژغورنې غورځنک مشر منظور پښتین د سوالونو ځوابونه هم ویل.

ښه سمه ده زه یو ځل بیا د سپېس په سېل روانېږم که په قسمت کې وه نو په سپېس یا کلب هاوس کې به له خېره سره لیده کاته کېږي.

See all News Updates of the Day

د امریکې کلنی رپوټ وایي په پاکستان کې د بشري حقونو حالت نه دی بدل شوی

Pakistan Missing Persons
Pakistan Missing Persons

د امریکې د بهرنیو چارو وزارت په نړۍ کې د بشري حقونو د حالت په هکله تازه رپوټ کې د نړۍ د نورو لسګونو هېوادونو په ګډون د پاکستان حالت ته هم کتنه کړې او وایي تېر کال په دې هېواد کې د بشري حقونو حالت نه دی بدل شوی.

دا رپوټ د اپریل پر 22مه خپور شوی، د امریکې د بهرنیو چارو وزیر اینټني بلینکن د دوشنبې- ګل په ورځ په یوه آنلاین بیان کې وویل، د دغو رپوټونو په را غونډولو کې له مختلفو معتبرو او پر حقیقت ولاړو سرچینو څخه معلومات اخیستل شوي، چې په هغه کې د حکومتي ادارو، غیرسرکاري تنظیمونو او رسنیو رپوټونه شامل دي.

د امریکې د بهرنیو چارو وزارت په کلني رپوټ کې په پاکستان کې تر ډېره د بشري حقونو هغه سرغړونې یادې شوې دي‌ چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان کې یې ذکر کړې دي.

په رپوټ کې ویل شوي چې په پاکستان کې یې تېر کال د ژوند په بېلابېلو څانګو کې د بشري حقونو د سرغړونو باوري رپوټونه تر لاسه کړي دي، خو وایي حکومت د هغو چارواکو د پېژندلو او سزا ورکولو لپاره ډېر کم ګامونه اخیستي چې کېدای شي په دغو سرغړونو کې لاس ولري.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت لا تر اوسه په دې تازه رپوټ کې د بشري حقونو، د بیان د ازادۍ او نورو شدید سرغړونو دعوو ته څه جواب نه دی ویلی، خو پخوا یې دا ډول رپوټ رد کړي او دعوه یې کړې چې په هېواد کې د ټولو خلکو حقونه خوندي دي.

په رپوټ کې د تېر کال په مهال په پاکستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په لړ کې ګڼ شمېر مسایلو ته اشاره شوې ده، چې په هغوی کې له عدالت پرته وژنې، د جبري لادرکۍ پېښې، د حکومت یا د هغه د ایجنټانو له خوا ظالمانه، غیرانساني او له سپکاوي ډک چلند، خپلسره ګرفتارۍ، سیاسي قید، د ازادۍ او مېډیا په ازادۍ شدید بندیزونه پکې شامل دي.

له دې پرته په رپوټ کې پر خبریالانو د تشدد، له جواز پرته د هغوی د نیولو او لادرکه کولو، سنسرشپ، د مذهب د سپکاوي خلاف قوانینو، د مذهبي اقلیتونو خلاف پېښې، د انټرنیټ پر ازادۍ شدیدې پابندۍ، د سوله ییزو غونډو په ازادۍ کې لاسوهنه، له ښځو سره توپیري چلند، جنسي تېري، د کم عمرۍ او جبري ودونو، پر همجنس پرستانو او نرښځیانو د تشدد پېښې شاملې دي.

په رپوټ کې دا هم ویل شوي چې په هېواد کې د خلکو د تښتونو او جبري لادرکۍ پېښې شوې دي، د استخباراتي ادارو، پولیسو او امنیتي ځواکونو ځینو چارواکو په ممکنه توګه خلک نیولي او د هغوی د ځای له ښکاره کولو یې انکار کړی دی.

د بهرنیو چارو وزارت په رپوټ کې د پاکستان د بشري حقونو د تنظیمونو د رپوټونو په بنیاد ویل شوي، چارواکو له کومې وجې یا وارنټ پرته د بشري حقونو پښتانه، سیندي او بلوڅ فعالان نیولي او لادرکه کړي دي.

رپوټ وایي د حقونو تنظیم پښتون تحفظ موومنټ تېر کال د انصاف لپاره او د امنیتي ادارو د ناوړه چلند خلاف سترې سوله ییزې احتجاجي مظاهرې او لاریونونه وکړل، خو وایي امنیتي ادارو د دوی په لسګونو کسان ونیول او د دوی خلاف یې مقدمې جوړې کړې.

په حکومتي کچه د دغو سرغړونو د مخنیوي د هڅو په اړه په رپوټ کې ویل شوي، د تېر کال په نومبر کې نګران مرکزي حکومت د لادرکه خلکو د مقدمو د حل کولو لپاره د کورنیو چارو وزارت په مشرۍ درې کسیزه کمېټۍ جوړه کړې وه.

وایي د لادرکه خلکو لپاره په اګست کې د حکومتي کمیشن د رپوټ له مخې له 2011م کال څخه تر اوسه کمیشن ته د رپوټ شویو 9,967 لادرکه کسانو په مقدمو کې د 7,714 کسانو مقدمې حل شوې او د 2,253 کسانو مقدمې لا روانې دي.

د امریکې په دې تازه رپوټ کې ویل شوي په پاکستان کې د وسلوالو تنظیمونو او نورو غیرریاستي عناصر له خوا د تشدد، ناوړه چلند، ټولنیز او مذهبي زغم د نشتوالي او لاقانونیت کلچر وده کړې ده.

د پښتونخوا وزیراعلی وایي د ټولې سیمې د مسئلې حل "له وسلوالو ډلو سره" په مذاکراتو کې دی

د خېبر پښتونخوا وزيراعلی، علي امين ګنډاپور ويلي د دې ټولې خطې د مسئلو حل "له وسلوالو ډلو سره" په مذاکراتو کې دی، وایي له دې وړاندې چې حکومتونو څه کړي دي د هغې نه څه تر لاسه شوي نه دي بلکې مونږ ته نقصان زيات شوی دی.

د پښتونخوا صوبې د ملتپالو ګوندونو تر اوسه د وزیراعلی تازه وړاندیز ته څه رسمي غبرګون مخې ته نه دی راغلی، خو څېړونکي وايي وسلوالو سره چې وړاندې کوم هم مذاکرات شوي دي هغه په تاوان تمام شوي دي او وسلوال د مذاکراتو پس نور مضبوط شوي دي.

وزيراعلی ګنډاپور د دوشنبې- ګل په ورځ په پېښور کې خبريالانو سره خپلو خبرو کې ويلي، قامي امنيت د صوبې په اختيار کې نه راځي، نوموړې ويلي عمران خان وړاندې ويلي دي چې د دې مسئلو حل مذاکرات دي:

"زه دا ګڼم چې د دې دپاره يو ځای کښېناستل شي او دې د پاره يو باقاعده پلان جوړ شي، نېشل سيکورټي دې په دې غور وکړي، په ټولو اړخونو دې رڼا واچوي، په دې يو بحث وشي، دې د پاره يو واضحه تګ لاره جوړه شي، او هغه په مکمله توګه عملي کړې شي، نو زه ګڼم چې وړومبې هم او اوس هم مونږ ګڼو چې زمونږ دې خطه کې کوم حالات چليږې چې د دۍ د پاره مزاکرات پکار دي، او دې مسلو حل راويستل پکار دي".

وزیراعلی په خپلو خبرو کې د کومې وسلوالې ډلې په ځانګړې توګه د تحریک طالبان پاکستان یا ټي ټي پي نوم وا نه خیستو خو اشاره یې هغو وسلوالو ډلو ته وه چې د تحریک انصاف پخواني حکومت ورسره مذاکرات کړي وو.

علي امين ګنډاپور دا خبري په داسې حال کړي چې د پاکستان پوځ او وفاقي حکومت وړاندې څو وارې د پاکستاني طالبانو سره د مذاکراتو نه انکار کړی دی.

د پاکستان نګران وزير اعظم انوار الحق کاکړ تېر کال د اکتوبر په مياشت کې ويلي وو پاکستان د ټي ټي پي سره په کال 2021م کې په کابل کې مذاکرات کړي وو او د پاکستان نه څو پلاوي په دغه لړ کې کابل ته تللي وو.

کاکړ ویلي وو د ‏کال 2022م په نومبر کې ټي ټي پي د پاکستان د حکومت سره کړې ډز بندي ختمه کړې او بريدونه يې پېل کړي وو.‏ هغه ويلي وو د ترهګرۍ نوغی به ويستل کيږي.

د هغې وروسته په پاکستان کې وسلوال بريدونه زيات شوي دي، په اسلام اباد کې د څېړنې او امنیتي مطالعاتو مرکز د رپوټ تر مخه سږ کال په لومړیو دریو میاشتو کې په پاکستان کې د ترهګرۍ او پرضد عملیاتو کې یې د ترهګرو په ګډون 430 کسان وژل شوي دي.

څېړونکي وايي له وسلوالو سره د مذاکراتو لپاره وفاقي حکومت، امنیتي ادارو او صوبايي حکومت ته يوه ګډه تګلاره خپلول پکار دي.

خبريال او څېړونکی شاه رضا شاه وایي، رياست ته د ترهګرۍ د ختمولو لپاره يوه چورلټه او کره پاليسي پکار ده:

"هغه د اوږد مهال [پالیسي] د پکار ده چې ايا د وسلوالو سره مونږ خبرې کوو، که مونږ د ټوپک په ذريعه دا مسله حل کوو، مسله دا ده چې پاکستان کې هر دوه څلور کاله پس پاليسي بدليږي، کله وايي چې ټوپک رااخلو او کله وايي خبرې اترې کوو".

د پاکستان وفاقي حکومت يا پوځ د وسلوالو سره د مزاکراتو په اړه په تازه کوم بيان نه دی جاري کړی او نه پاکستاني طالبانو د خبريالانو د پوښتنو باجود په دې اړه څه ويلي دي.

د پاکستان انسټيټیوټ فار کنفلکټ اینډ سیکيورټي سټدیز يا پکس د کال 2023م د رپورټ له مخې په وړومبیو نهو مياشتو کې په ګرد هیواد کې د ترهګرۍ 489 پېښې رپوټ شوې او په دې کې په مجموعي توګه 763 تنه وژل شوي او د تېر کال په مقابله کې سږ کال په نهو میاشتو کې ترهګري 29 فیصدي زیاته شوې ده.

څېړونکي: د ايراني صدر د دورې له سببه په پاکستان د لوېدیځ فشار سېوا کېدی شي

د ايران صدر ابراهيم ريسي په داسې وخت کې د پاکستان په سفر دی چې په اسرايل د ايران نېغ په نېغه حملې وروسته په منځني ‏ختيځ کې حالات کړکېچن ‏دي او د امريکا د خارجه چارو وزارت يو ځل بيا خبرداری ورکړی چې د ايران سره د تجارت خواهش لرونکي هيوادونه که په تجارتي معاهدو غور کوي نو ‏په ممکنه توګه د بنديزونو سره مخ کېدی شي.‏

د نړيوالو چارو کارپوه ډاکټر قمر چيمه وايي، " په دې ورستيو کې چې امريکا د چين او بيلاروس په هغو کمپنيانو بنديزونه لګولي چې د پاکستان ميزايل ‏پروګرام ته يي آلات او پرزې ورکولې نو زما په خيال دا په پاکستان د فشار اچولو يو ګام دی او د امريکا دا خبره چې په دې لړ کې د رويو بدلولو ضرورت ‏دی نو زه ګڼم چې د دې مطلبونه کېدې شي".‏

څيړونکي وايي د پاکستان دپاره دا مشکل حالات دي چې په يو وخت سعودي عرب او ایران سره خپل تعلقات ښه وساتي خو وایي له ايران سره ښې اړيکې ساتل ‏د پاکستان مجبوري ده.‏

څیړونکی محمد علي وايي، "ايران د پاکستان ګاوانډي هيواد دی او په پاکستان کې د ايران مذهبي عقيده لرونکي هم په لويه شمېره کې دي نو د پاکستان ‏د داخلي سلامتيا هم او امنيت د پاره هم ضروري ده چې مونږ د هغوي سره ښه اړيکې ولرو او د يو بل ملک سره ودرېدو د لارې د بل خلاف استعمال نه شو".‏

پاکستان او ايران د تجارت زياتولو ترڅنګ په يو شمير نورو برخو کې همکارۍ ته د ودې ورکولو لوظنامې او ياداښتونه لاسليک کړي خو په دې کې د ‏پاکستان ايران ګيس پايپ لاين منصوبې يادونه نه ده شوې.‏

د ايران پاکستان ګېس پايپ لاين منصوبه د لسو کلونو راهسې د ځنډ ښکار ده، امریکې پاکستان ته په ډاګه ‏ویلي، دغه منصوبه مخ په وړاندې نه بوځي کنه ‏د بنديزونو سره مخ کېدی شي.‏

د اقتصادي چارو کار پوهان وايي دا وخت د پاکستان او ايران ترمنځ دوه اړخیزه تجارت د ايران په حق کې دی معنا د ايران درامدات پاکستان ته زيات دي ‏او د پاکستان درامدات ايران ته کم دي.‏

اقتصاد پوه او استاد ډاکټر جاوېد اقبال وايي، "مونږ سره د ټېکسټاېل څانګه کې هم ډېر زيات ګنجايش شته چې خپل مصنوعات ايران ته درامد کړو او ‏ددې نه علاوه مونږ لکه د افغانستان په څېر ايران ته د ډېري مصنوعات هم لېږلي شو".‏

د مالي چارو کارپوهان وایي پاکستان چې د کوم اقتصادي ستونزو سره مخ دی، د دې حل په برامداتو زياتولو کې پروت دی خو د توانايۍ د کمي لکبله د ‏پاکستان د ګاونډي هېوادونو برامدت کم دي. ‏

اقتصاد پوه او استاد ډاکټر انور شاه وايي، "د پاکستان د توانايۍ مسله د ګاوندي هېوادونو څخه د تېلو او ګېس په درامد کولو حل کېدې شي، چين دا نه ‏لري خو ايران د تېلو او ګېس لویې ذخیرې لري او څنګه چې د پاکستان سياسي حکومت او اسټبلشمنټ په يوه پاڼه ښکاري نو زما په اند د ايران پاکستان ‏ګېس پاېپ لاين منصوبې په اړه به د امریکا سره پټ پناه څه خبرې شوي وي".‏

د توانايې په ترلاسه کولو کې پاکستان زياتره په ګېس انحصار کوي او دا وخت په ملک کې خواوشا 48 فيصدي توانايي د ګېس څخه ترلاسه کول کیږي.‏

د پاکستان انسټيټيوټ اف ډوېلپمنټ اکنامکس د يو رپورټ ترمخه ګېس په ټوله نړۍ کې د استمالېدونکې توانايۍ دريمه لويه سرچینه ده او په دې کې د ‏پاکستان استمال د يو فيصدى نه هم کم دی، دا مهال پاکستان د خپل ضرورت 44 فيصدي ګېس درامد کوي او 56 فيصدي د مقامي وسيلو څخه ترلاسه ‏کوي. ‏

‏(د دې ځينې معلومات د ډيوې خبريالانو وقار احمد او ارشد حسېن شريک کړي دي)‏

د امریکا کلنی رپوټ: په افغانستان او پاکستان کې تېر کال د بشري حقونو په لسګونو سرغړونې شوې

د امریکې د بهرنیو چارو وزارت په نړۍ کې د بشري حقونو د حالت په هکله تازه کلنی رپوټ کړی چې پکې یې د نړۍ د نورو لسګونو هېوادونو په ګډون د افغانستان او پاکستان حالت ته هم کتنه کړې او وایي تېر کال په دغو هېوادونو کې د بشري حقونو حالت نه دی بدل شوی.

دا رپوټ د اپریل پر 22مه خپور شوی او پکې په اوکراین کې روسي "یرغل"، په سوډان کې کورنۍ شخړه او د اسرایل او حماس جګړه په نړۍ کې د بشري حقونو د ځینو مهمو اندېښنو په توګه یادې شوې دي.

د بهرنیو چارو وزیر اینټني بلینکن د دوشنبې- ګل په ورځ په یوه آنلاین بیان کې وویل، "د دغو [رپوټونو] په را غونډولو کې موږ له مختلفو معتبرو او پر حقیقت ولاړو سرچینو څخه [معلومات] اخیستي، چې په هغه کې د حکومتي ادارو، غیرسرکاري تنظیمونو او رسنیو رپوټونه شامل دي".

پاکستان:

د امریکې د بهرنیو چارو وزارت په کلني رپوټ کې تر ډېره د بشري حقونو هغه سرغړونې یادې شوې دي‌ چې د طالبانو په واکمنۍ کې یې ذکر کړې دي او ویلي یې دي په پاکستان کې تېر کال د بشري حقونو حالت چندانې نه دی بدل شوی.

په رپوټ کې ویل شوي چې په پاکستان کې یې تېر کال د ژوند په بېلابېلو څانګو کې د بشري حقونو د سرغړونو باوري رپوټونه تر لاسه کړي دي، خو وایي حکومت د هغو چارواکو د پېژندلو او سزا ورکولو لپاره ډېر کم ګامونه اخیستي چې کېدای شي په دغو سرغړونو کې لاس ولري.

په رپوټ کې د تېر کال په مهال په پاکستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په لړ کې ګڼ شمېر مسایلو ته اشاره شوې ده، چې په هغوی کې له عدالت پرته وژنې، د جبري لادرکۍ پېښې، د حکومت یا د هغه د ایجنټانو له خوا ظالمانه، غیرانساني او له سپکاوي ډک چلند، خپلسره ګرفتارۍ، سیاسي قید، د ازادۍ او مېډیا په ازادۍ شدید بندیزونه پکې شامل دي.

له دې پرته په رپوټ کې پر خبریالانو د تشدد، له جواز پرته د هغوی د نیولو او لادرکه کولو، سنسرشپ، د مذهب د سپکاوي خلاف قوانینو، د مذهبي اقلیتونو خلاف پېښې، د انټرنیټ پر ازادۍ شدیدې پابندۍ، د سوله ییزو غونډو په ازادۍ کې لاسوهنه، له ښځو سره توپیري چلند، جنسي تېري، د کم عمرۍ او جبري ودونو، پر همجنس پرستانو او نرښځیانو د تشدد پېښې شاملې دي.

په رپوټ کې دا هم ویل شوي چې په هېواد کې د خلکو د تښتونو او جبري لادرکۍ پېښې شوې دي، د استخباراتي ادارو، پولیسو او امنیتي ځواکونو ځینو چارواکو په ممکنه توګه خلک نیولي او د هغوی د ځای له ښکاره کولو یې انکار کړی دی.

د بهرنیو چارو وزارت په رپوټ کې د پاکستان د بشري حقونو د تنظیمونو د رپوټونو په بنیاد ویل شوي، چارواکو له کومې وجې یا وارنټ پرته د بشري حقونو پښتانه، سیندي او بلوڅ فعالان نیولي او لادرکه کړي دي.

رپوټ وایي د حقونو تنظیم پښتون تحفظ موومنټ تېر کال د انصاف لپاره او د امنیتي ادارو د ناوړه چلند خلاف سترې سوله ییزې احتجاجي مظاهرې او لاریونونه وکړل، خو وایي امنیتي ادارو د دوی په لسګونو کسان ونیول او د دوی خلاف یې مقدمې جوړې کړې.

په حکومتي کچه د دغو سرغړونو د مخنیوي د هڅو په اړه په رپوټ کې ویل شوي، د تېر کال په نومبر کې نګران مرکزي حکومت د لادرکه خلکو د مقدمو د حل کولو لپاره د کورنیو چارو وزارت په مشرۍ درې کسیزه کمېټۍ جوړه کړې وه.

وایي د لادرکه خلکو لپاره په اګست کې د حکومتي کمیشن د رپوټ له مخې له 2011م کال څخه تر اوسه کمیشن ته د رپوټ شویو 9,967 لادرکه کسانو په مقدمو کې د 7,714 کسانو مقدمې حل شوې او د 2,253 کسانو مقدمې لا روانې دي.

د امریکې په دې تازه رپوټ کې ویل شوي په پاکستان کې د وسلوالو تنظیمونو او نورو غیرریاستي عناصر له خوا د تشدد، ناوړه چلند، ټولنیز او مذهبي زغم د نشتوالي او لاقانونیت کلچر وده کړې ده.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت لا تر اوسه په دې تازه رپوټ کې د بشري حقونو، د بیان د ازادۍ او نورو شدید سرغړونو دعوو ته څه جواب نه دی ویلی، خو پخوا یې دا ډول رپوټ رد کړي او دعوه یې کړې چې په هېواد کې د ټولو خلکو حقونه خوندي دي.

افغانستان:

په رپوټ کې راغلي چې د طالبانو د فرمانونو له کبله د تعلیم او کار لپاره د افغان مېرمنو او نجونو لاسرسی لا پسې محدود شوی او هغوی یواځې د کورنیو کارونو لپاره محدودې شوې دي:

"د ښځو او نجونو د تعلیم او کار په برخه کې فرمانونه او حکمونه نه دي بدل کړای شوي او نه پکې نرمښت راوستل شوی دی".

د بهرنیو چارو وزارت ویلي طالبانو داسې فرمانونه خپاره کړي چې هم د تېر جمهوري حکومت په دورې کې د ښځو او نجونو د حقونو لپاره له جوړو قوانینو سره په ټکر کې دي او هم په نړیوالو کنونشنونو کې د افغانستان له ذمه واریو سره په تضاد کې دي.

د بهرنیو چارو وزارت په رپوټ کې ویل شوي، تېر کال یې په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په هکله د "اعتبار وړ" رپوټونه تر لاسه کړي چې وایي وژنې، شدید بدني اذیتونه، په زندانونو کې سخت او ژوند ته خطر لرونکي حالات پکې شامل دي:

"غیرمنصفانه قید او تښتونې، لادرکه کول، د عدلیې په ازادۍ کې سنجیده ستونځې، سیاسي بندیان، د خلکو په شخصي ژوند کې خپلسره او غیرقانوني مداخلې، د خپلوانو په ممکنه جرمونو د هغوی خپلوانو ته سزاګانې پکې شاملې دي".

په رپوټ کې همدارنګه ویل شوي چې طالبانو تېر کال په افغانستان کې د بیان او مطبوعاتو پر آزادۍ شدید محدودیتونه لګولي وو چې وایي په هغوی کې د خبریالانو بندي کول او له هغوی سره تشدد کول هم پکې شامل دي.

د بهرنیو چارو وزارت په کلني رپوټ کې دا هم ویل شوي چې تېر کال په افغانستان کې په سوله ییزه توګه د خلکو د راټولېدو په آزادۍ کې د پام وړ لاسوهنه شوې، په مذهبي آزادۍ، د خلکو په ګرځېدو راګرځیدو او د هیواد پرېښودو په حقونو هم سخت محدودیتونه لګول شوي وو.

د طالبانو حکومت په افغانستان کې د بشري حقونو د حالت په اړه د امریکې د بهرنیو چارو وزارت رپوټ ته په خپل بیړني غبرګون کې ویلي، لوېدیځ هیوادونه دې پر افغانانو خپل کلتور نه تپي، وایي د افغانستان خلک مسلمانان دي او د هغوی حقوق د شریعت په بنیاد تعریف کیږي.

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد د اپریل پر 23مه د افغانستان سرکاري رېډیو آر ټي‌ اې سره په مرکه کې ویلي، هغه څه چې په امریکا او لوېدیځو هیوادونو کې د بشري حقونو د ارزښتونو په توګه تعریف کیږي شاید په افغانستان کې هغه ډول تعریف نه شي:

"دا چې امریکا او یا کوم بل لوېدیځ هیواد د بشري حقونو په تړاو خبرې کوي، هغوی دې لوېدیځ کلتور پر نورو هیوادونو نه تحمیل کوي. کوم څه چې په امریکا کې بشري حقونو په نوم تعریف کيږي شاید په افغانستان کې هغسې نه اوسي".

د امریکې د بهرنیو چارو وزارت په کلني رپوټ کې راغلي چې تېر کال په افغانستان کې په پراخه توګه د قانون واکمني له پامه غورځول شوې وه او هغو کسانو ته رسمي معافیت ورکړل شوی وو او په خلاف یې کوم اقدام نه دی شوی چې بشري حقونه یې تر پښو لاندې کړي وو.

د پاکستان د خزانې وزیر د ملک د اقتصاد ښه کېدو تمه څرګنده کړې ‏

د پاکستان د خزانې وزير محمد اورنګزېب تمه څرګنده کړې، چې د روان مالي کال ‏‎2023/24‎‏ اخره پورې به د پاکستان غېر ملکي زر مبادله ذخيره لس اربه ‏ډالرو ته ورسيږي.‏

نوموړي په اسلام اباد کې يوې غونډې ته په وينا کې دا خبره په داسې وخت کې کړې چې د پاکستان حکومت نړیوالې مالياتي ادارې (آی اېم اېف) ته د نورې ‏قرضې يا پور خواست کړی دی.‏

اورنګزېب په اسلام اباد کې د [پرمختيا دپاره مرستو] د سرخط لاندې جوړې غونډې ته په وينا کې ویلي، د نړيوالې مالياتي ادارې نه به درېم قسط زر ‏ترلاسه شي.

هغه ويلي د پاکستان د ونډو بازار په ريکارډ کچه په بره تللی، او په غېر ملکي زر مبادله ذخيره کې د مارکیټ د فعاليتونو له امله اضافه شوې ‏ده.‏

نوموړي زياته کړې، د کرکيلې په برخه کې پينځه فيصده اضافه کيږي، او روان کال د فصلونو پيداوار هم سېوا شوی دی.‏

د خزانې د وزير په خبره، که غواړو چې اقتصاد پياوړی شي، نو په ټېکس يا ماليه کې به اضافه کول وي. هغه ويلي، په ملک دننه د علاقايي هيوادونو په ‏مقابله کې د ماليې شرحه تر ټولو کمه نخښه فيصده ده. او د توانايۍ د تاوان کمولو په برخه کې اصلاحاتو ته اړتیا ده.‏

محمد اورنګزېب ويلي، حکومت د ګرانۍ قابو کولو دپاره او د ټولنې کمزورې طبقې سره د ښېکړې دپاره اقدامات کوي. ‏

هغه زياته کړې، نړيوالې مالياتي ادارې ته یې د اوږدې مودې پور دپاره خواست کړی دی، حکومت غواړي چې غټ اقتصاد ته ثبات ترلاسه شي، بله دا چې ‏د ملک دننه اصلاحات عملي کړل شي.‏

هغه تمه څرګنده کړې، روان مالي کال به د ګرانۍ شرحه ‏‎24‎‏ فيصده وي او مالياتي خساره به په خپل حد کې پاتې شي.‏

د پاکستان مرکزي بېنک [سټېټ بېنک] ويلي، روان مالي کال د پاکستان کرنټ اکاونټ خساره ‏‎50‎کروړه او ‏‎80‎‏ لکه ډالرو ته راټيټه شوې ده، تېر مالي کال ‏هم په دې موده کرنټ اکاونټ خساره څلور اربه او ‏‎50‎‏ کروړ ډالره وه.‏

د سټېټ بېنک د شمېرو ترمخه، د روان کال ‏‎2024‎‏ د مارچ په میاشت کې کرنټ اکاونټ خساره ‏‎61 ‎کروړه ‏‎90‎‏ لکه ډالره ريکارډ کړل شوې وه.‏

د بېنک ترمخه، د تېر کال ‏‎2023‎‏ په مارچ کې کرنټ اکاونټ خساره ‏‎53‎‏ کروړه او ‏‎70‎لکه ډالره ریکارډ کړل شوې وه.‏

نور کتل

هېلو وي او اې په ټي وي

هېلو وي او اې په ټي وي
please wait

No media source currently available

0:00 0:59:56 0:00

بي بي شیرینه

بي بي شیرینه – په ټیلې ویژن
please wait

No media source currently available

0:00 1:59:58 0:00
XS
SM
MD
LG